Aandacht

‘Spreek met aandacht over Zijn wonderen’

Psalm 105:2a

Multitasken werd aan het begin van onze eeuw als werkwoord vanuit de computerwereld overgenomen. Het leek zo handig. De mens zou net als een kille processor efficiënter kunnen worden door meerdere taken tegelijk uit te voeren. Nog geen tien jaar later zagen we de gevolgen: we raakten overprikkeld doordat we de hele dag verschillende taken tegelijk moesten uitvoeren. Werkgevers vertellen dat oudere werknemers en een nieuweling daarin verschillen dat de nieuwe werkkracht doorlopend switcht van zijn beeldscherm naar zijn telefoon. Een menselijk brein kan wel effectief worden ingezet maar niet efficiënter werken.

Zodra een mens twee taken uitvoert blijken zijn hersenen een onmiskenbare voorkeur te hebben voor de taak die de minste denkkracht of capaciteit vraagt. Dat komt omdat het brein constant moet schakelen tussen twee aandachtsvelden. Hij kiest het liefst het aandachtsveld dat door de hersenen het makkelijkst aan te spreken is. Dat wordt het ‘Stroop-effect’ genoemd. John Ridley Stroop ontdekte dat een eenduidige taak in de hersenen uiteindelijk het meest effectief is.

Het lijkt wel alsof het verlangen naar vertraging steeds verder oprukt. We leven door alle mogelijkheden met bijbehorende keuzestress te opgejaagd. Daarom zoeken we vertraging. Slow television in plaats van snelle series. Hand lettering in plaats van de flitsende print. Slow cooking in plaats van fastfood. We zoeken massaal naar het authentieke product in een verlangen naar de tijd dat we niet de hele dag gepingt en geprikkeld worden. Tegelijk beseffen we wel dat we niet meer achter de digitale revolutie terug kunnen. Is er nog een andere optie?

Een oude Benedictijner regel adviseert om ‘aandachtig te luisteren om tot resultaat te komen’. Niet de efficiëntie, snelheid of multitasking maakt een mens effectief. Resultaat wordt geboekt door aandacht. In Een levensregel voor beginners vraagt Wil Derkse aandacht voor deze oude regel. Aandacht brengt schoonheid met zich mee. Wie met aandacht de taak benadert die hij koos, zal schoonheid in het moment en in de taak zelf ontdekken. Daarbij is elke taak even belangrijk omdat het met aandacht gebeurt. Het schoonmaakwerk vraagt dezelfde aandacht als het schrijven van een meditatie. Niets mag je afleiden om je toe te wijden aan dat waar je voor koos of toe geroepen bent.

In het Duits heet een meditatie ook wel eine Andacht, een woord dat ook wel voor de kerkdienst gebruikt wordt. Ik vind het een mooi woord. Als de gemeente van Jezus Christus samenkomt gaat het niet om efficiëntie. De avondmaalsdienst hoeft niet sneller, de preek niet per se korter en het zingen niet vlotter. Wel moet je de kans krijgen om in de eredienst met aandacht aanwezig te zijn. Multitasken in de kerk is daarom geen aanrader. Laat je smartphone gerust in je zak. Pianomuziek tijdens het bidden leidt niet tot een heiliger gebed. En een reclameblokje op de beamer tijdens de collecte zou je zomaar kunnen afhouden van het ‘geven met je hart’.

Als ik de preek voor zondag voorbereid, wil ik graag dat het een Andacht wordt. Ik bedoel niet dat we jachtig zoeken naar de aandacht van de hoorder, al is dat ook mooi. Het gaat me allereerst om mijn eigen aandacht. Hoe zou je de aandacht van de hoorder vangen als je eigen aandacht niet gericht is op Zijn wonderen. Psalm 105 nodigt me uit om de Naam van de HEER te bezingen en Zijn daden onder de volken te vertellen. Die lof moet gepaard gaan met aandacht. Aandacht maakt alles mooier, intenser en liefdevoller. Zelfs Gods wonderen komen dichterbij als ze met aandacht worden bepreekt. 

Andere berichten

nl_BEDutch
nl_BEDutch